ΠΕ20

Τα κυριότερα σημεία του μαθήματος συνοπτικά.

• Δεδομένα: όλα εκείνα τα φαινομενικά άσχετα μέρη, στοιχεία, που συγκεντρώνονται κατά την ερευνητική διαδικασία. Ποσοτικά ή ποιοτικά. Στις κοινωνικές επιστήμες τελευταία δίνεται έμφαση στα ποιοτικά στοιχεία.
• Πληροφορίες: υλικό χρήσιμο που προέκυψε από την διαδικασία ανάλυσης, επεξεργασίας και μετασχηματισμού των δεδομένων σε χρήσιμες πληροφορίες.
• Ονομαστικό επίπεδο: για τάξεις, ομάδες με κάποιο σύμβολο πχ. οι άντρες με Α και οι γυναίκες με Γ. Τα σύμβολα δεν προσδίδουν ποσοτικά ή ποιοτικά χαρακτηριστικά και είναι αδύνατες οι αριθμητικές πράξεις.
• Τακτικό επίπεδο: θέσεις ή με σειρά κατάταξης πχ. πρώτος, δεύτερος σε έναν αγώνα δρόμου. Δεν μπορούν να γίνουν αριθμητικές πράξεις. Μπορούν όμως να γίνουν συγκρίσεις.
• Επίπεδο διαστημάτων: όπως πριν μόνο που τώρα χρησιμοποιούμε αριθμούς και τα σημεία της κλίμακας απέχουν ισομερώς μεταξύ τους πχ. η κλίμακα θερμοκρασίας. Το μηδέν είναι συμβατικό σημείο και δεν σημαίνει παντελή έλλειψη του χαρακτηριστικού.
• Αναλογικό επίπεδο: όπως πριν μόνο που τώρα το μηδέν σημαίνει παντελή έλλειψη του χαρακτηριστικού πχ. 0 κιλά βάρος, 30 κιλά βάρος. Υπάρχει αναλογική σχέση μεταξύ των τιμών και μπορούν να γίνουν αριθμητικές πράξεις. Αυτή η κλίμακα θεωρείται η πιο αξιόπιστη αλλά στην κοινωνική έρευνα είναι δύσκολη η χρήση λόγω του είδους των δεδομένων.
• Σταθερά: εκείνα τα χαρακτηριστικά, παράγοντες, καταστάσεις που δεν μεταβάλλονται.
• Μεταβλητή: κάτι που μεταβάλλεται και παίρνει διάφορες τιμές. Διχοτομικές (άρρεν – θήλυ) ή πολυτομικές. Ανεξάρτητες (αιτία) ή εξαρτημένες (αποτέλεσμα, οι ανεξάρτητες επιδρούν στις εξαρτημένες). Συνεχής (απεριόριστες τιμές) ή ασυνεχής (πχ. όχι κλασματική τιμή). Ενεργός (ελέγχεται από τον ερευνητή), ή γνωρισματική (πχ. το φύλο).
• Τυχαία δειγματοληψία: πίνακας τυχαίων αριθμών.
• Συστηματική δειγματοληψία: αλφαβητική σειρά πχ. τηλεφωνικός κατάλογος με διάστημα.

• Ιδιογραφική: ένα μόνο υποκείμενο. Δυσκολία στην γενίκευση των αποτελεσμάτων.
• Νομοθετική: το δείγμα είναι ποσοστό του πλήθους.
• Απογραφική: όλο το πλήθος.
• Προδρομική: μελετάται ένα φαινόμενο ή συμπεριφορά προτού εκδηλωθεί.
• Αναδρονική: μελετάται το φαινόμενο μετά την εκδήλωση του.
• Βασική: με σκοπό την ανακάλυψη νέας γνώσης της οποίας η πρακτική αξία φαίνεται αργότερα.
• Εφαρμοσμένη: με σκοπό την επίλυση προβλημάτων.
• Σκοποί ερευνητή: επίλυση του προβλήματος, ανάπτυξη θεωρίας, έλεγχος θεωρίας.

• Πείραμα: έλεγχος μεταβλητών για την σχέση αιτίας αποτελέσματος. Στο εργαστήριο ή στο φυσικό περιβάλλον. Χρήση πειραματικών ομάδων για έρευνα και ομάδων ελέγχου ή σύγκρισης των αποτελεσμάτων της έρευνας.
• Ερευνα δράσης: συμμετοχή ενεργά στα δρώμενα μιας κοινωνίας, μιας τάξης κτλ, παρεμβαίνει στην λειτουργία τους και εξετάζει από μέσα πλέον τις επιδράσεις της παρέμβασης. Διαδικασία δύο σταδίων, το διαγνωστικό ή παρεμβατικό και το θεραπευτικό. Καλύτερη εφαρμογή με συνεργατική έρευνα και σημαντικό είναι η συνεχής αυτοαξιολόγηση.
• Παρατήρηση: κάποιες συμπεριφορές παρατηρούνται επίσημα ή ανεπίσημα. Η συστηματική γίνεται οργανωμένα από άτομα εκπαιδευμένα. Η καταχώρηση παρατηρήσεων γίνεται γραπτά ή με οπτικοακουστικά μέσα. Διενέργεια: 1-λεπτομερής σχεδιασμός, 2-παρατήρηση, 3-ανάλυση και εξαγωγή συμπερασμάτων ποσοτική (αριθμητικά) ποιοτική (υποκειμενική), 4-αξιολόγηση της προσπάθειας.
• Εκ των υστέρων: παρατηρούμε αντιδράσεις εκ των υστέρων. Μειονεκτήματα: δεν ορίζονται άτομα με τυχαία δειγματοληψία, κίνδυνος για λάθος ερμηνεία λόγω του ότι γίνεται αναδρομικά. Πλεονεκτήματα: κάποιες έρευνες που δεν γίνονται αλλιώς, στις κοινωνικές επιστήμες είναι πιο σημαντική από το πείραμα.
• Μελέτη περίπτωσης: ένα άτομο, μία τάξη, ένα ζευγάρι κτλ. Βασική σε κλινικές έρευνες. Αποτελέσματα ποιοτικά και υποκειμενικά.

• Συνέντευξη: δύο πρόσωπα, όπου ο ένας συγκεντρώνει στοιχεία από τον άλλο. Μπορεί να είναι προσωπική, τηλεφωνική ή ηλεκτρονική. Επίσης δομημένη ή ελεύθερη. Στάδια: σωστός σχεδιασμός, πραγματοποίηση και καταχώρηση δεδομένων και επεξεργασία τους.

• Ερωτηματολόγιο: οργανωμένο σύνολο γραπτών ερωτήσεων. Ταχυδρομικά ή ιδιοχείρως και με τηλεφωνική απάντηση. Ερωτήσεις ανοικτής απάντησης σύντομες ή εκτεταμένες (ποιοτικά δεδομένα) και δεδομένης απάντησης εναλλακτικές, πολλαπλής επιλογής ή διαβαθμισμένης κλίμακας, με βάση την καταλληλότερη μορφή. Φάκελος με γραμματόσημα, επιστολή με πληροφορίες και συνοδευτικά έγγραφα. Σε σχέση με την συνέντευξη εξετάζονται πολλά υποκείμενα μαζί, αλλά όχι πάντα ποιοτικά δεδομένα, ενώ στην συνέντευξη έχουμε δυνατότητα διευκρινήσεων αλλά δαπάνη σε χρόνο και χρήμα.
• Κλίμακα Likert: κλίμακα 5 σημείων ΣΑ-5 Σ-4 Α-3 Δ-2 ΔΡ-1. Πλεονεκτεί γιατί δεν εξαρτάται από τις διαθέσεις των κριτών, εύκολη στην κατασκευή, πιο αξιόπιστη. Μειονέκτημα ίσως είναι η ανισότητα στα διαστήματα.